Man süllt‘ kumm meenen, wat „so’n old dumm Tier
– as man sou seit! –
Un wier’t ook man ’n Schoap,
Nich alles weeten künn‘.
As ik ’n Kind noch woar, doa gaast bei uns deheem
Noch ville, ville Schoap, woll an zwee hunnert woaren’t up
unsen Hoff alleene
Un doatu noch en grooter un en kleener Buck.
„Der groote Buck“,
Dat woar ’n hellscher Keerl met Herner as’n Poar Mählen-Fläel
Sou’n poar Moal rumgedrejet
Ganz gruselig andesiehne.
Un wenn moal van uns Kinger eent – wie’t Kinger gärne moaken! —
Keen Brod, – man luter Broadworscht wulle eten,
Denn seite unse Mudder woll – un unse Mudder woar sou gud
Un gaaf al immer voar je’n ’n scheennet grootet Sticke Worscht up sine dick geschmärte Putter-Pamme:
„Nemm dei en Acht! Dei ward der Buck doch steeten!
Der groote Buck!
Wenn de de Broadworscht ettst alleene!“ —
Un wenn wei lachten denn as Kinger un meenten:
„Oach man nich!
Der groote Buck, der markt ‚t doc nich, of ik man Broadworscht ete
Un keen Brod!“-
Denn meente Voader woll un seite –
Un wees doabei met sine Hand sou dorch dat Fenster rut
noa’n Hoff,
As stunn der groote Buck al doa:
„Der wett dat woll! Der groote Buck!
Der rukkt dat al! Der groote Buck!
Kummt jei man rut, –
Denn stett e jou! Der groote Buck!“ –
Nu woar’t moal wedder Fastnachts-Lid,
Wu sou bei uns te Hus de Broadworscht meest am schennst‘
gereekert woar.
In’n Rookfang hing’n se as de Äppel an de Beeme
Sou lang as richdge groote Schlang’n,
Un denn noch ville sonne scheene runne Kringel.
Wat wier’t uns doch sou gieperig,
As met ’n Rook der Broadworschtduft sou toog
Dorch’t ganze Hus! –
Min Bruder Harrmann – wat min älster Bruder woar –
– Nu schloappt e al up’n Kerchhoff doa der gude, liewe Bruder –
Hei reep mei ran und seite: „kiek moal doa!
Wat sin dat voar scheene Kringel!“ –
Un wie we sou nu stunn‘ un keeken
Hoog un immer hö’er rup noa’n Schorrsteen,
Doa toogt uns des te sedder
Met’n Rook moal met te tiehn
Noa de Broadworscht ran.
Un richdig: Met een‘ Sah – flink as Jungens sin! —
Doa woar’n wei alle beede
Schon up ’n Herd gesprung’n.
Un Harrmann – der der grettste woar –
Reekt balle ran, doch no nich ganz.
Wat nu? – Doa steht ’n Emmer! – Umgestülpt un rup!
Un richdig: Nu reekt e ran!-
Un rietsch un roatsch – doa hadde al ’n Kringel in de Hand
Un ik greep tu – un haste nicht wat kannste –
Met ’n Kringel Broadworscht noa’n Goarn hingene hen. –
Wei eten nu – un balle – oahne Brod natierlich! –
Is der Kringel upgetährt. –
Ei! Wie der schmeckte sou frisch ut’n Rook! –
Doch wier’t uns nich sou recht geheier bei den Gedanken:
„Der groote Buck!“
Een’s Doa’s nu
Keek moal unse Mudder wedder
Noa äre Worscht in’n Rook
Un tellt un tellt – tellt noch e Moal un noch e Moal:
„Nanu! Wat is’n dat? – ’n Kringel Broadworscht fehlt! –
Een scheener ganzer Kringel!“ –
„Na woartt‘ man Jung’s! Jei sind gewesst!
Jei hän jou ut’n Rookfang ’n Kringel Broadworscht rutgeholt!“ –
„Nei, Mudder! Nei, Wei sind nich wesst!
Der olle schwarte Koater ward’t wesst wol sin,
Is up’n Herd gesprung’n –
Un hät de Broadworscht fret’n!“ —
„Wat? – Dumme Jung’s!“ – seit Voader doa, as e dat heert –
„Der schwarte Koater –
Der springt nich up de Stange rup
Un holt de Broadworscht runger!
Nu woartt‘ man, Bengels! –
Der groote Buck! Der groote Buck, der ward jou steeten!“ –
Un immer duller wurr‘ de Angst bei uns voar’n grooten Buck:
Sou wie e koam ut’n Stall – et woar, as kreeg hei uns glei in de Ouen –
Un wei – man immer furt, wit furt,
Dat hei uns nich künn‘ steeten.
Een Dag noa’n annern gung sou hen. –
Doa koam de groote Schoapwäsch-Lid:
‚t woar een’s Oawens – Schoap-Tunke is,
Noa’n Pul säl‘ wei de Schoape driew’n.
Der olle Schäper Gottlieb met dat loahme Been
’n Hoakstock in de Hand
Ruppt sine Schoap ut’n Stall: „Kumm, Hammel! Kumm!
Kumm, Ziwwe! Kumm! Ziwwe! Zimwe, Ziwwe!“ –
Doch ‚t woar, as harr’n se hiede keene Ohr’n.
„Nanu man rin, Jung’s! Driew’t se rut!“ ruppt Voader doa.
Uns ward sou gruselich, sou angst un bange,
Wei keeken uns sou eegen an un dachten:
„Der groote Buck! Der groote Buck!
Wenn man der groote Buck nich wiere!“ –
Doch ‚t hulp keen Flennen un keen Bammeln:
„Rin! Immer rin, Jung’s!“ – ruppt Voader wedder,
Un all orn’lich beese –
„Wer’n reen Gewissen hät,
Den dhut e nischt, der groote Buck!“ –
‚t hulp alles nischt! Wei mieten rin! –
Wei driew’n nu un driem’n,
– Groote Kunsch-Takken in de Hand
Man immer tu, man immer tu:
„Jü, Ziwwe, Jü! Jü! Jü! –
Jü, Hammel, jü! Jü! Jü!
Man rut ut’n Stall! Wei warr’n jou tunk’n!“
„M-äh! – Mäh! – Mäh!“ schrei’n se alle dorch’nanger
Un drängen noa de Däre tu.
Doch doa met een Moal- wat is dat? —
Rasch umgedreiht un sine groote Herner up mei gericht
Steht doa met eens der groote Buck voar mei:
Sou upgebläht – woll as ’n Kalf sou groot! –
Un moackt sin‘ Buckel krumm un immer krummer
Un sine Ouen funkeln
As glüh’n de Koahl’n in’t Kachel-Lock.
Un nu een Satz – un: Bumms!
Un noch een Satz — un noch moal: Bumms!
Au dat dhat weih! –
Un noch ’n dritter: Bumms! – Un Plauz! Pardauz!
Doa lag ik al -.
Un äwer mei
Doa steht der groote Buck
Un prust un prust wie wild. –
Ik ruup! Ik schreie ut min‘ Seel:
„Helpt! Helpt mei doch!
Der Buck! Der Buck,
Der moackt mei dood!“
Un endlich hät ‚t unse Voader geheert,
Un kummt nu an met een‘ grooten Satz äwer de Schoape
alle weg
Un sieht sin‘ Jung’n, sin‘ liewen Jung’n doa leien
Un ruppt: „Kiek eener an!
Der groote Buck! Der groote Buck!
Der wett dat woll!
Der ruckt dat al,
Wenn eener Broadworscht hät gestoahl’n!“ –
Un nemmt’n Buck bei de Herner
Un schmitt’n rum, —
Doa moakt e, dat e furtkoam tu de Däre rut,
Dat se ’n ook nu künn‘ tunken! –
Denn bickt sich unse Voader nedder un bärt mei uр,
Un sou ut ‚t vulle Hartze koamt met een Moal doa:
„Jou, Voader! Jou! Wei sind gewesst!
Wei hän de Broadworscht ut’n Rookfang langt“ –
Un selig, as en Kind man is,
Wenn Voader sin Kind hoalt,
Lag ik in Voadern sin Arm.
De Narwe awer bleef bes hiede noch,
Wu mei der Buck dhät steeten! –
*
Nu sin se lang‘ al dood:
Der liewe Voader un de liewe lieme Mudder,
Un an är‘ Side ruht är‘ Älster al,
Min liewer, guder Bruder.
Sei siehn nicht mehr,
Wat nu voar Nood is all‘ die Joahre schon,
Wie wei man kumm dat dreie Brod noch hän
An Broadworscht nich te denk’ne!
Un mennig Moal,
Doa hä’k al dacht,
Wenn Fastnacht kummt un Schoapwäsch-Tid:
„Ik würre doch moal Broadworscht eten,
Un süll‘ mei ook der Buck moal steeten –
der groote Buck !“
Blänsdorp, Fastnachten, 19. Janua r 1923,
as voar uns noch schlimme Tid woar, un wei met unse
Kinger in’t Pasterhus man kumm dat dreie Brod noch hadden,
van Broadworscht nicht te räden:
Nu hän wei wedder Brod un hän te äten,
Godd loat‘ den Dank uns nich vergäten!
***
nächstes Kapitel